దాశరథీ శతకము శ్రీరాముని ప్రస్తుతిస్తూ కంచర్ల గోపన్న 17వ శతాబ్దంలో రచించిన భక్తి శతకము. ఈ శతకానికి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ అనే మకుటం అన్ని పద్యాలలో చివరగా వస్తుంది. దాశరథీ అనగా దశరథుని పుత్రుడైన శ్రీరాముడు.

భద్రాచల రామదాసు (Ramadasu) గా ప్రసిద్ధి పొందిన ఇతని అసలు పేరు కంచెర్ల గోపన్న (Kancherla Gopanna). 1620 లో, ఖమ్మం జిల్లా నేలకొండపల్లిలో లింగన్నమూర్తి, కామాంబ దంపతులకు జన్మించినాడు. వీరి భార్య కమలమ్మ శ్రీరాముని కొలిచి, కీర్తించి, భక్త రామదాసు గా సుప్రసిద్ధుడైనాడు. భద్రాచల దేవస్థానమునకు, ఇతని జీవిత కథకు అవినాభావ సంబంధము. దాశరధి శతకము, ఎన్నో రామ సంకీర్తనలు, భద్రాచలం దేవస్థానము - ఇవన్నీ రామదాసు నుండి తెలుగు వారికి సంక్రమించిన పెన్నిధులు. ఇతని గురువు శ్రీ రఘునాథ భట్టాచార్యులు.

001సవరించు

శ్రీ రఘురామ చారు తులసీదళ దామ శమక్షమాది శృం

గార గుణాభిరామ త్రిజగన్నుత శౌర్య రమాలలామ దు

ర్వార కబంధరాక్షస విరామ జగజ్జన కల్మషార్ణవో

త్తారకనామ భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ


భావం: రఘువంశమున బుట్టినవాడవు, సొంపైన తులసీదండలు గలవాడవు, శాంతి, ఓరిమి మొదలు గుణములచే నొప్పువాడవు, ముల్లోకముల బొగడదగిన పరాక్రమలక్ష్మికి ఆభరణమైనవాడా! వారింపనలవికాని కబంధుడను రాక్షసుని సంహరించినవాడా, జనుల పాపములను సముద్రమును దాటించు నామము గలవాడా! దయకు సముద్రమువంటివాడా! భద్రాచలమందుండు శ్రీరామా!

002సవరించు

రామవిశాల విక్రమ పరాజిత భార్గవరామ సద్గుణ

స్తోమ పరాంగనావిముఖ సువ్రత కామ వినీల నీరద

శ్యామ కకుత్ధ్సవంశ కలశాంభుధిసోమ సురారిదోర్భలో

ద్ధామ విరామ భద్రగిరి - దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం: జనులను సంతోషింపజేయువాడవు, పరశురాముని జయించినవాడవు, పరస్రీలయందాసక్తి లేనివాడవు, నల్లని మేఘమువంటి శరీర కాంతిగలవాడవు, కాకుత్ స్థ వంశమును సముద్రమునకు చంద్రునివంటి వాడవు, రాక్షసుల సంహరించిన వాడవునైన భద్రాచల రామా!

003సవరించు

అగణిత సత్యభాష, శరణాగతపోష, దయాలసజ్ఘరీ

విగత సమస్తదోష, పృథివీసురతోష, త్రిలోక పూతకృ

ద్గగన ధునీ మరంద పదకంజ విశేష మణిప్రభా ధగ

ద్ధగిత విభూష భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: సత్యము మాట్లాడువాఁడవు, శరణన్న వారిని రక్ష్మించువాడవు, దయచేతఁ బాపములఁ బోగొట్టువాడవు, బ్రాహ్మణుల సంతోషింపజేయువాడవు, గంగానది పుట్టిన పాదపద్మములు గలవాడవు, మణులచే నిగ నిగ మెఱయు సొమ్ములు గలవాడవు, భద్రాచల రామా!

004సవరించు

రంగదరాతిభంగ, ఖగ రాజతురంగ, విపత్పరంపరో

త్తుంగ తమఃపతంగ, పరి తోషితరంగ, దయాంతరంగ స

త్సంగ ధరాత్మజా హృదయ సారసభృంగ నిశాచరాబ్జమా

తంగ, శుభాంగ, భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిథీ.


భావం: శత్రువుల సంహరించినవాడవు, గరుత్మంతుడు వాహనముగ గలవాడవు, ఆపదల బోగొట్టువాడవు, రంగనాధునిచే సేవింపబడిన వాడవు, దయతో నొప్పు మనస్సుగలవాడవు, సత్సంగుడవు, సీతాహృదయమును పద్మమునకు తుమ్మెదవంటివాడవు, రాక్షసులకు బీభత్స కరుడవు, శుభాంగుడవునైన భద్రాచల రామా!

005సవరించు

శ్రీద సనందనాది మునిసేవిత పాద దిగంతకీర్తిసం

పాద సమస్తభూత పరిపాల వినోద విషాద వల్లి కా

చ్ఛేద ధరాధినాథకుల సింధుసుధామయపాద నృత్తగీ

తాది వినోద భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: సంపదల నిచ్చువాడవు, మునులచే బూజింపబడినవాడవు, కీర్తిమంతుడవు, అన్ని భూతములను పాలించువాడవు, దుఖఃముల బోగొట్టువాడవు, క్షత్రియ కులమును సముద్రమునకు జంద్రుడవు, నృత్యము, గానము వేడుకగా గలవాడవు, భద్ర - నిధీ!

006సవరించు

ఆర్యుల కెల్ల మ్రొక్కివిన తాంగుడనై రఘునాధ భట్టరా

రార్యుల కంజలెత్తి కవి సత్తములన్ వినుతించి కార్య సౌ

కర్య మెలర్పనొక్క శతకంబొన గూర్చి రచింతునేడుతా

త్పర్యమునన్ గ్రహింపుమిది దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: పెద్దల కందఱికి మ్రొక్కి, వంచిన శరీరము గలవాడనై గురువైన రఘునాధభట్టునకు నమస్కరించి, కవిశ్రేష్ఠులను పొగడి, కార్య లాభమునకై యొక శతకంబును వ్రాసెదను. దీని నిష్టముతో గైకొనుము దాశ - నిధీ!

007సవరించు

మసకొని రేంగుబండ్లుకును మౌక్తికముల్ వెలవోసినట్లు దు

ర్వ్యసనముజెంది కావ్యము దురాత్ములకిచ్చితి మోసమయ్యె నా

రసనకుఁ బూతవృత్తి సుకరంబుగ జేకురునట్లు వాక్సుధా

రసములుచిల్క బద్యముఖ రంగమునందునటింప వయ్య సం

తసమును జెంది భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: రేగుపండ్లను ముత్తెములుపోసి కొనినట్లు దురాశతో మోసపోయి నా కావ్యములను దుర్మార్గుల కిచ్చితిని; నా నాల్కకు పవిత్రత సులభముగ గల్గునట్లును, పలుకుదేనియలు చిల్కునట్లు నా పద్యము ముఖమును నాట్యరంగమునందు సంతోషముతో నీవు నటింపుము. భద్ర - నిధీ!

008సవరించు

శ్రీరమణీయహార యతసీ కుసుమాభ శరీర, భక్త మం

దార, వికారదూర, పరతత్త్వవిహార త్రిలోక చేతనో

ద్ధార, దురంత పాతక వితాన విదూర, ఖరాది దైత్యకాం

తార కుఠార భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: హారములు గలవాడవు, అవిసెపూవువంటి శరీరకాంతి గలవాడవు, భక్తులకు కల్పవృక్షమవు, వికారములు లేనివాడవు, దేవతాతత్త్వమందు విహరించువాడవు, మూడులోకముల గల ప్రాణులను బోషించువాడవు, పాపముల బోగొట్టువాడవు, ఖరాది రాక్షసారణ్యమునకు గొడ్డలివంటి వాడవు, భద్ర - నిధీ!

009సవరించు

దురితలతాలవిత్ర, ఖర దూషణ కానన వీతిహోత్ర, భూ

భరణకళావిచిత్ర, భవ బంధ విమోచన సూత్ర, చారువి

స్ఫురదరవింద నేత్ర, ఘన పుణ్యచరిత్ర, వినీలభూరికం

ధరసమగాత్ర, భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: పాపమను తీగలకు కొడవలివంటివాడవు, ఖరదూషణాదుల నెడి యడవికి యగ్నివంటివాడవు, భూమిని రక్షించుటయందు విచిత్రుడవు, పుట్టుకయను ముడిని విడదీయుటయే విధిగాగలవాడవు, ప్రకాశించు పద్మములవంటి నేత్రములు గలవాడవు, పుణ్యచరిత్రుడవు, మేఘకాంతి వంటి శరీరకాంతి గలవాడవు.

010సవరించు

కనకవిశాలచేల భవకానన శాతకుఠారధార స

జ్జనపరిపాలశీల! దివిజస్తుత సద్గుణ కాండ! కాండ సం

జనిత పరాక్రమ! క్రమ విశారద! శారద కందకుంద చం

దన ఘనసార! సారయశ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: బంగారు మయమైన వస్త్రములు గలవాడవు, సంసారమను నడవికి గొడ్డలి మొనవంటివాడవు, సజ్జనుల పరిపాలించెడివాడవు, దేవతలచే బొగడబడినవాడవు, మంచి గుణములు గలవాడవు, బాణవిద్యలో బండితుండవు, శరత్కాలపు మేఘము, మొల్లలు, గంధము పచ్చ కర్పూరము వంటి నిగ్గైన కీర్తిగలవాడవు.

011సవరించు

శ్రీ రఘువంశ తోయధికి శీతమయూఖుడవైన నీ పవి

త్రోరుపదాబ్జముల్ వికసితోత్పల చంపక వృత్తమాధురీ

పూరితవాక్ప్రసూనముల బూజలొనర్చెద జిత్తగింపుమీ

తారకనామ భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ


భావం: రఘువంశమునకు జంద్రునివంటివాడవు, అట్టి నీ చరణముల నుత్పలము, చంపకము మొదలగు పద్యవృత్తములను పూలచే బూజించును. నా పూజలను గైకొనుము.

012సవరించు

గురుతరమైన కావ్యరస గుంభనకబ్బుర మందిముష్కరుల్

సరసులమాడ్కి సంతసిల జాల రదెట్లు శశాంక చంద్రికాం

కురముల కిందు కాంతమణి కోటిస్రవించిన భంగివింధ్యభూ

ధరమున జాఱునే శిలలు దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: మూఢులు గ్రంధములలోని రసముయొక్క కూర్పునకు రసికుల వలె సంతోషింపజాలరు. ఎట్లన చంద్రుని వెన్నెలకు చంద్రకాంత శిలలు కఱగి జాఱునట్లు వింధ్యపర్వతమున నుండు ఱాళ్ళు జాఱవు.

013సవరించు

తరణికులేశ నానుడుల దప్పులు గల్గిన నీదునామ స

ద్విరచితమైన కావ్యము పవిత్రముగాదె వియన్నదీజలం

బరగుచువంకయైన మలినాకృతి బాఱిన దన్మహత్వముం

దరమె గణింప నెవ్వరికి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: నా మాటలలో దప్పులున్నను నీ పేరుతో వ్రాయబడు కావ్యము పవిత్రమైనదే, ఎట్లన గంగానది నీరు వంకరగ బాఱినను, ముఱికిగ మాఱినను దాని గొప్పతన మెక్కడ పోవును?

014సవరించు

దారుణపాత కాబ్ధికి సదా బడబాగ్ని భవాకులార్తివి

స్తారదవానలార్చికి సుధారసవృష్టి దురంత దుర్మతా

చారభయంక రాటవికి జండకఠోరకుఠారధార నీ

తారకనామ మెన్నుకొన దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: నీ పేరు పాపమను సముద్రమునకు బడబాగ్ని వంటిది, సంసారమను కార్చిచ్చునకు నమృతపు వాన, దుర్మతాచారములకు గొడ్డలి మొన వంటిది.

015సవరించు

హరునకు నవ్విభీషణునక ద్రిజకుం దిరుమంత్ర రాజమై

కరికి సహల్యకుం ద్రుపదకన్యకు నార్తిహరించుచుట్టమై

పరగినయట్టి నీపతిత పావననామము జిహ్వపై నిరం

తరము నటింపజేయుమిక దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: నీ నామ మీశ్వరునకు, విభీషణునకు, పార్వతికిని శ్రేష్ఠమగు మంత్రమైనది. అట్టి పరమ పవిత్రమైన నీ నామము నా నాల్కయం దెప్పుడు నాడునట్లు చేయుము.

016సవరించు

ముప్పున గాలకింకరులు ముంగిటవచ్చిన వేళ, రోగముల్

గొప్పరమైనచో గఫము కుత్తుక నిండినవేళ, బాంధవుల్

గప్పినవేళ, మీస్మరణ గల్గునొ గల్గదొ నాటి కిప్పుడే

తప్పకచేతు మీభజన దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: ముసలితనమున యమభటులు వాకిట ముందునకు వచ్చి యుండగా, రోగ మెక్కువై కఫము గొంతులో నిండినప్పుడు, బంధువులు చుట్టుకొన్నప్పుడు మిమ్ము తలతునో తలపలేనో, భజింతునో భజింపలేనో కాబట్టి యిప్పుడే యా పని నెరవేర్చెదను.


017సవరించు

పరమదయానిధే పతితపావననామ హరే యటంచు సు

స్ధిరమతులై సదాభజన సేయు మహాత్ముల పాదధూళి నా

శిరమునదాల్తుమీరటకు జేరకుడంచు యముండు కింకరో

త్కరముల కాన బెట్టునట దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: దయకు సముద్రమువంటివాడవు, పాపులనుద్ధరించు పేరుగలవాడవు. హరీ యని నిలుకడగల బుధ్ధితో గొలుచు మహాత్ముల కాళ్ళ దుమ్ము నా నెత్తిపై దాల్తును. అప్పుడు యముడు తన భటులను నా జోలికి పోవద్దని యాజ్ఞాపించును.

018సవరించు

అజునకు తండ్రివయ్యు సనకాదులకున్ బరతత్త్వమయ్యుస

ద్ద్విజమునికోటికెల్లబర దేతవయ్యు దినేశవంశ భూ

భుజులకు మేటివయ్యుబరి పూర్ణుడవై వెలిగొందుపక్షిరా

డ్ధ్వజమిము బ్రస్తుతించెదను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: బ్రహ్మకు దండ్రివి, సనకాదులకున్ బరతత్త్వమవు, బ్రాహ్మణులకు, ఋషులకు ముఖ్య దేవుడవు, సూర్యవంశపు రాజులలో నధికుడవు, అట్టి నిన్ను పొగడెదను.

019సవరించు

పండిత రక్షకుం డఖిల పాపవిమొచను డబ్జసంభవా

ఖండల పూజితుండు దశకంఠ విలుంఠన చండకాండకో

దండకళా ప్రవీణుడవు తావక కీర్తి వధూటి కిత్తుపూ

దండలు గాగ నా కవిత దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం: పండిత రక్షకుఁడు, పాపములఁ బోఁగొట్టువాఁడు, బ్రహ్మేంద్రాదులచే బూజింపఁబడినవాఁడు, రావణాసురిని సంహరించినవాడను నీ కీర్తి కన్యకు నా కవిత్వమును బూదండవలెనిత్తును.

020సవరించు

శ్రీరమ సీతగాగ నిజసేవక బృందము వీరవైష్ణవా

చార జవంబుగాగ విరజానది గౌతమిగా వికుంఠ ము

న్నారయభద్ర శైలశిఖరాగ్రముగాగ వసించు చేతనో

ద్ధారకుడైన విష్ణుడవు దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: లక్ష్మీదేవి సీత, సేవకులు వైష్ణవజనులు, విరజానది, గోదావరి, వైకుంఠము, భద్రాచలము కాగా ప్రాణుల నుధ్ధరించునట్టి విష్ణువుడ నీవు దా - నిధీ!

021సవరించు

కంటి నదీతటంబుబొడగంటిని భద్రనగాధివాసమున్

గంటి నిలాతనూజనురు కార్ముక మార్గణశంఖచక్రముల్

గంటిని మిమ్ము లక్ష్మణుని గంటి కృతార్ధుడ నైతి నో జగ

త్కంటక దైత్యనిర్దళన దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం: ఏటిదరిని భద్రాచలమునం దుండుట జూచితిని, సీతను జూచితిని, గొప్పవైన ధనువును, బాణములను, శంఖచక్రముల జూచితిని, మిమ్ము, లక్ష్మణుని జూచి కృతార్ధుడనైతి.

022సవరించు

హలికునకున్ హలాగ్రమున నర్థము చేకురుభంగి దప్పిచే

నలమట జెందువానికి సురాపగలో జలమబ్బినట్లు దు

ర్మలిన మనోవికారినగు మర్త్యుని నన్నొడగూర్చి నీపయిన్

దలవు ఘటింపజేసితివి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం: రైతునకు నాగేటి చివర ధనమిచ్చినట్లును, దప్పితో బాధ పడువానికి గంగానదీజల మబ్బినట్లును, చెడు మనస్సు గల నాకు నీపై భక్తి కలుగునట్లు చేసితివి.

023సవరించు

కొంజకతర్క వాదమను గుద్దలిచే బరతత్త్వ భూస్ధలిన్

రంజిల ద్రవ్వి కన్గొనని రామ నిధానము నేడు భక్తి సి

ద్ధాంజనమందు హస్తగత మయ్యె భళీ యనగా మదీయహృ

త్కంజమునన్ వసింపుమిక దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: తర్కవాదముచేనైన గన్గొనరాని రాముడను నిధి, భక్తియను బైరాగుల కాటుకతో నందఱు సెబాసనగా జేజిక్కిన దయ్యెను. ఇంక నా మనస్సునందు స్థావరముగా నిలువుము.

024సవరించు

రాముఁడు ఘోరపాతక విరాముడు సద్గుణకల్పవల్లికా

రాముడు షడ్వికార జయరాముడు సాధుజనావన వ్రతో

ద్దాముఁడు రాముడే పరమదైవము మాకని మీ యడుంగు గెం

దామరలే భజించెదను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: పాపములను పోగొట్టువాడు, మంచిగుణములను కల్పవృక్షపు తీగెలకు దోటవంటివాడు, వికారములను జయించినవాడు, మంచివారిని రక్షించువాడు నైన రాముడే ముఖ్య దేవుడుగా నీ యడుగు లను పద్మముల గొలుతును.

025సవరించు

చక్కెరమాని వేము దినజాలినకైవడి మానవాధముల్

పెక్కురు బక్కదైవముల వేమఱుగొల్చెదరట్లు కాదయా

మ్రొక్కిన నీకు మ్రొక్కవలె మోక్షమొసంగిన నీవ యీవలెం

దక్కిన మాటలేమిటికి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: హీనులనేకులు నిన్ను విడిచి ఇంకొకరిని గొలిచెదరు. అనగా తియ్యని చక్కెరను తినలేక వేప వస్తువగు చేదును తినుటకు నేర్చినట్లున్నది.మ్రొక్క దగినవాడవు నీవే , మోక్షదాయకుడవు నీవే !

026సవరించు

'రా' కలుషంబులెల్ల బయలంబడద్రోచిన 'మా'క వాటమై

డీకొనిప్రోవుచునిక్క మనిధీయుతులెన్నఁదదీయ వర్ణముల్

గైకొని భక్తి చే నుడువఁగానరు గాక విపత్పరంపరల్

దాకొనునే జగజ్జనుల దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: 'రా' యను నక్షరము పాపముల బారద్రోలగా, 'మా' యను నక్షరము వాకిలియై పాపముల జొరనీయకుండును అని పెద్దలైనవారు పై 'రామ' యను నక్షరముల బుద్ధిమంతులు భక్తితో బలుకకుందురే గాని, పలికినట్లైన యాపదలు ప్రపంచ జనుల గ్రమ్ముకొనవు.

027సవరించు

రామహరే కకుత్ధ్సకుల రామహరే రఘురామరామశ్రీ

రామహరేయటంచు మది రంజిల భేకగళంబులీల నీ

నామము సంస్మరించిన జనంబు భవంబెడబాసి తత్పరం

ధామ నివాసులౌదురట దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: రామ హరే యని నీ పేరును గప్ప గొంతుకవలె దలఁచిన జనులు జన్మరహితులై మోక్షము జెందుదురట.

028సవరించు

చక్కెరలప్పకున్ మిగుల జవ్వని కెంజిగురాకు మోవికిం

జొక్కపు జుంటితేనియకు జొకిలుచుం గనలేరు గాక నే

డక్కట! రామనామమధురామృతమానుటకంటె సౌఖ్యామా

తక్కిన మాధురీ మహిమ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: అయ్యో! ఈ కాలమువారు చక్కెరరాశికిని, యువతి యొక్క పెదవికిని, తేనెటీగలు పెట్టిన తేనెకు నాసపడుచున్నారు. రాముని పేరులో గల తీపిని నెఱుంగలేరు. రాముని పేరులో గల తీయదనము కంటే వానిలో గల తీయదన మంత సుఖమా!

029సవరించు

అండజవాహ నిన్ను హృదయంబున నమ్మినవారి పాపముల్

కొండలవంటివైన వెసగూలి నశింపకయున్నె సంతతా

ఖండలవైభవోన్నతులు గల్గకమానునె మోక్షలక్ష్మి కై

దండయొసంగకున్నె తుద దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: నిన్ను నమ్మి కొలిచినవారి పాపములు కొండలంతటివైనను నశించిపోవును. ఇంద్రవైభవములు కల్గును. మోక్షలక్ష్మి చేయూతనొసంగును.

030సవరించు

చిక్కని పాలపై మిసిమిజెందిన మీగడ పంచదారతో

మెక్కిన భంగి మీ విమలమేచక రూపసుధారసంబు నా

మక్కువ పళ్ళెరంబున సమాహిత దాస్యమనేటి దోయిటన్

దక్కెనటంచు జుఱ్ఱెదను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: చిక్కని పాలిమీద నిగనిగలాడు మీగడతో జక్కెర గలిపికొని తిన్నట్లుగ నీ రూప మనియెడు నమృతము నా ప్రేమ పాత్రలో దగిన దాస్యమును దోసిలియందు లభించిందని చెప్పి జుఱ్ఱుకొందును.

031సవరించు

సిరులిడసీత పీడలెగ జిమ్ముటకున్ హనుమంతుడార్తిసో

దరుడు సుమిత్రసూతి దురితంబులుమానుప రామ నామముం

గరుణదలిర్ప మానవులగావగ బన్నిన వజ్రపంజరో

త్కరముగదా భవన్మహిమ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: సంపద లిచ్చుటకు సీత, పీడల పోగొట్టుటకు హనుమంతుడు, ధుఃఖముబాప లక్ష్మణుడు పాపము హరించుటకు రామనామములను గరుణతో మానవుల రక్షిచుటకై యేర్పరుపబడినవి.

032సవరించు

హలికులిశాంకుశధ్వజ శరాసన శంఖరథాంగ కల్పకో

జ్వలజలజాత రేఖలను సాంశములై కనుపట్టుచున్న మీ

కలితపదాంబుజ ద్వయము గౌతమపత్ని కొసంగినట్లు నా

తలపున జేర్చికావగదె దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: శంకచక్రాదులతో బ్రకాశించు పద్మరేఖల వలె చిహ్నములు గలవైన మీ పాదముల నహల్య కొసగినట్లు నా భామునందు గూడ నిలుచునట్లు చేయును.

033సవరించు

జలనిధిలోనదూఱి కుల శైలముమీటి ధరిత్రిగొమ్మునం

దలవడమాటిరక్కసుని యంగముగీటిబలీంద్రునిన్ రసా

తలమునమాటి పార్ధివక దంబముగూల్చిన మేటిరామ నా

తలపుననాటి రాగదవె దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నరసింహ, వామన, పరశురామాద్యవతారముల నెత్తినట్టి రామా! నా భావమునందు నిలువగా రమ్ము.

034సవరించు

భండన భీముడా ర్తజన బాంధవుడుజ్జ్వల బాణతూణకో

దండకళాప్రచండ భుజ తాండవకీర్తికి రామమూర్తికిన్

రెండవ సాటిదైవమిక లేడనుచున్ గడగట్టి భేరికా

దాండద దాండ దాండ నిన దంబులజాండము నిండమత్తవే

దండము నెక్కి చాటెదను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: యుద్ధమునందు భయంకరుడు, దుఃఖితులకు జుట్టము, ధనుర్విద్యయందును, భుజబలము నందును పేరు గన్న రాముని వంటి దేవుడింకొకడు లేడు. ఈ విషయము నేను లోకమునకు జాటెదను.

035సవరించు

అవనిజ కన్నుదోయి తొగలందు వెలింగెడు సోమ, జానకీ

కువలయనేత్రి గబ్బిచనుకొండల నుండు ఘనంబ మైథిలీ

నవనవ యౌవనంబను వనంబునకున్ మదదంతి నీవెకా

దవిలి భజింతు నెల్లపుడు దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం: సీత కన్నులను కలువలకు జంద్రుడవు, సీత యొక్క యుబ్బిన స్తనములను కొండల నుండెడి మేఘమవు. సీత యొక్క కొంగ్రొత్త యౌవన మను వనమునకు మదించిన యేనుగువంటివాడవు నీవని యిష్టముతో గొలుతును.

036సవరించు

ఖరకరవంశజా విను మఖండిత భూతపిశాచఢాకినీ

జ్వర పరితాపసర్పభయ వారకమైన భవత్పదాబ్జ ని

స్పుర దురువజ్రపంజరముజొచ్చితి, నీయెడ దీన మానవో

ధ్ధర బిరుదంక మేమఱుకు దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం: భూత పిశాచాది భయముల బోగొట్టునవైన నీ పాదముల బ్రవేశించితిని. ఇపుడు దీనుల నుద్ధరించువాడవను నీ బిరుదు యొక్క చిహ్నము మఱవకుము.

037సవరించు

జుఱ్ఱెదమీక థామృతము జుఱ్ఱెదమీపదకంజతో యమున్

జుఱ్ఱెద రామనామమున జొబ్బిలుచున్న సుధారసంబు నే

జుఱ్ఱెద జుఱ్ఱుజుఱ్ఱుఁన రుచుల్ గనువారిపదంబు గూర్పవే

తుఱ్ఱులతోడి పొత్తిడక దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: మీ కధామృతమును మీ పాదపద్మములను జుఱ్ఱుకొందును. రామనామములో గారుచున్న యమృతరసమును జుఱ్ఱెదను. అందలి రుచుల నెఱిగినవారి స్థానమిమ్ము. దుర్మార్గుల స్నేహ మొసగకుము.

038సవరించు

ఘోరకృతాంత వీరభటకోటికి గుండెదిగుల్ దరిద్రతా

కారపిశాచ సంహరణ కార్యవినోది వికుంఠ మందిర

ద్వార కవాటభేది నిజదాసజనావళికెల్లప్రొద్దు నీ

తారకనామమెన్నుకొన దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: నీ నామము యమభటులకు గుండె దిగులు కలిగించునది, దరిద్ర పిశాచమును నాశనము చేయునది. నీ భక్తుల కెప్పటికిని వైకుంఠ ద్వారమున గల తలుపులను బ్రద్దలు గొట్టునటువంటిది.

039సవరించు

విన్నపమాలకించు రఘువీర నహి ప్రతిలోకమందు నా

కన్న దురాత్ముడున్, బరమ కారుణికోత్తమ వేల్పులందు నీ

కన్న మహాత్ముడుం బతిత కల్మషదూరుడు లేడు నాకు, వి

ద్వన్నుత నీవె నాకు గతి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: నాకన్న దురాత్ముడు ప్రపంచమున లేడు. నీకన్న మహాత్ముడు దేవతలలో లేడు. కావున నాకు నీవె దిక్కు. మరియొకరు కాదు.

040సవరించు

పెంపనుఁదల్లివై కలుష బృందసమాగమ మొందకుండ ర

క్షింపను దండ్రివై మెయి వసించు దశేంద్రియ రోగముల్ నివా

రింపను వెజ్జవై కృప గుఱించి పరంబు దిర౦బుగాఁగ స

త్సంపదలీయ నీవెగతి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: పోషించుటలో దల్లివి, పాపముల బొందకుండ రక్షించుటలో దండ్రివి, రోగమును వారించుటలో వైద్యుడవై, దయతో శాశ్వతమోక్ష మొసగి రక్షింపుము.

041సవరించు

కుక్షినజాండపం క్తులొన గూర్చి చరాచరజంతుకోటి సం

రక్షణసేయు తండ్రివి పరంపర నీ తనయుండనైన నా

పక్షము నీవుగావలదె పాపము లెన్ని యొనర్చినన్ జగ

ద్రక్షక కర్తవీవెకద దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: కడుపులో బ్రహ్మాండముల నుంచుకొని చేతనా చేతన జంతువుల బాలించు నీవే నాకు దిక్కు. పాపములెన్ని చేసినను రక్షించు వాడవు నీవే సుమా!

042సవరించు

గద్దరి యోగి హృత్కమలగంధ రసానుభవంబుఁజెందు పె

న్నిద్దపు గండుఁదేఁటి, ధరణీసుత కౌఁగిలిపంజరంబునన్

ముద్దులుగుల్కు రాచిలుక, ముక్తినిధానమ రామ, రాఁగదే

తద్దయు నేఁడు నాకడకు, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: మహాత్ముల హృదయ పద్మములనుండు మకరందమును గ్రోలుదుమ్మెదవంటివాడవు, ముక్తికి నిక్షేపమువంటివాడవు నైన, రామ! నేడు దయతో నా కడకు రమ్ము.

043సవరించు

కలియుగ మర్త్యకోటి నిను గన్గొనరాని విధంబో, భక్తవ

త్సలత వహింపవో, చటులసాంద్రవిపద్దశవార్ధి గ్రుంకుచో

బిలిచిన బల్కవింతమఱపే, నరులిట్లనరాదుగాక నీ

తలపున లేదె సీతచెఱ, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: ఈ కలియుగములోని మనుష్యులు నిన్ను గనలేకున్నారో లేక నీకు భక్తులపై దయలేదో యెఱుంగను. మిక్కిలి విశేషమైన యాపద లను సముద్రములో బడుచు బిలిచినను బలుకకున్నావు. మే మిట్లనగూడదు, సీత పడిన బాధ నప్పుడే మఱచితివా? (మమ్ములను మఱువకు మనుట.)

044సవరించు

జనవర! మీ కథాళి వినసైఁపక కర్ణములందు ఘంటికా

నినద వినోదముల్ సలుపు నీచునకున్ వరమిచ్చినావు, ని

న్ననయము నమ్మి కొల్చిన మహాత్ములకేమి యొసంగెదో, సనం

దననుత మాకొసంగుమయ, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: నీ కధలు చెవులతో విన నిష్టపడక గంటలమ్రోఁతల నానందపడు ఘంటాకర్ణాదులకు వరము లిచ్చితివి. నిన్నెప్పుడుఁ గొల్చువారి కే మోసంగితివి. మాకు మోక్ష మిమ్ము.

045సవరించు

పాపము లొందువేళ, రణపన్నగ భూత భయ జ్వరాదుల౦

దాపద నొందువేళ, భరతాగ్రజ మిమ్ము భజించువారికిన్

బ్రాపుగ, నీవు దమ్ముడిరుప్రక్కియలన్ జని, తద్విపత్తి సం

తాపము మాన్పి కాతురట దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం:

046సవరించు

అగణిత జన్మకర్మదురితాంబుధిలో బహుదుఃఖ వీచికల్

దెగిపడ నీదలేక, జగతీధర నీపదభక్తి నావచే

దగిలి తరింపగోరితి పదంబడి, నాదు భయంబు మాన్పవే

తగదని చిత్తమందిడక, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం:

047సవరించు

నేనొనరించు పాపములనేకములైనను, నాదు జిహ్వకుం

బానకమయ్యె మీ పరమ పావననామము, దొంటిచిల్క రా

మా ననుగావుమన్న తుదిమాటకు సద్గతిజెందె, గావునన్

దాని ధరింపగోరెదను, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

048సవరించు

పరధనముల్ హరించి, పరభామలనంటి, పరాన్నమబ్బినన్

మురిపెము, కాని మీదనగు మోసమెఱుంగదు మానసంబు, దు

స్తరమిది, కాలకింకర గదాహతి పాల్పడనీక, మమ్ము నే

తఱి దరిజేర్చి కాచెదవొ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

049సవరించు

చేసితి ఘోరకృత్యముల్, చేసితి భాగవతాపచారముల్,

చేసితి నన్యదైవములఁ జేరి భజించిన వారిపొందు, నేఁ

జేసిన నేరముల్ దలఁచి చిక్కులు బెట్టకుమయ్య, అయ్య, నీ

దాసుఁడనయ్య భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

050సవరించు

పరుల ధనంబుఁజూచిపర భామలజూచి హరింపగోరు మ

ద్గురుతరమానసం బనెడు దొంగనుబట్టినిరూఢదాస్య వి

స్ఫురితవివేక పాశములఁ జుట్టి భవచ్చరణంబనే మరు

త్తరువునగట్టివేయగ దె దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:


051సవరించు

సలలిత రామనామ జపసార మెఱుంగను గాశికాపురీ

నిలయుడగాను, మీ చరణ నీరజ రేణు మహాప్రభావముం

దెలియ నహల్యగాను, జగతీవర! నీదగు సత్యవాక్యముం

దలపగ రావణాసురుని తమ్ముడగాను, భవద్విలాసముల్

దలచి నుతింప నాతరమె, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

052సవరించు

పాతకులైన మీకృపకు బాత్రులుకారె తలంచిచూడ, జ

ట్రాతికి గల్గె బావన మరాతికి రాజ్యసుఖంబుగల్గె, దు

ర్జాతికి బుణ్యమబ్బె, గపిజాతి మహత్త్వమునొందె, గావునం

దాతవ యెట్టివారలకు, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

053సవరించు

మామక పాతక వ్రజము మ్రాన్పనగణ్యము, చిత్రగుప్తు లే

మేమని వ్రాతురో? శమనుండేమి విధించునొ? కాలకింకర

స్తోమ మొనర్చుటేమొ? వినజొప్పడ దింతకుమున్నె, దీన చిం

తామణి యెట్లు గాచెదవొ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!

054సవరించు

దాసిన చుట్టమా శబరి దాని దయామతి నేలినావు; నీ

దాసుని దాసుడా గుహుడు తావకదాస్యమొసంగినావు; నే

జేసిన పాపమో వినుతి చేసిన గావవు; గావుమయ్య, నీ

దాసులలోన నేనొకడ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం:


దాసులలోన నేనొకఁడ దాశరథీ కరుణాపయో కాదుగదా. అయినను కరుణతో పాలించినావు. గుహుడు నీ దాసునికి దాసుడు కాకపోయినను నీ సేవాభాగ్యము నిచ్చితివి. నేను నీ స్తోత్రమే గాని ఎట్టి పాపము చేయలేదు. నన్నేల నీ దాసునిగ చేసికొనవు. అనగా నాకు మోక్షము ఇవ్వమని ప్రార్ధన.

055సవరించు

దీక్షవహించి, నాకొలది దీనుల నెందఱి గాచితో, జగ

ద్రక్షక! తొల్లి యా ద్రుపదరాజతనూజ తలంచినంతనే

యక్షయమైన వల్వలిడితక్కట! నా మొఱ జిత్తగించి

ప్రత్యక్షము గావదేమిటికి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

056సవరించు

నీలఘనాభమూర్తివగు నిన్ను గనుంగొన కోరివేడినన్

జాలముసేసి దాగెదవు, సంస్తుతి కెక్కిన రామనామ మే

మూలను దాచుకోగలవు, ముక్తికి ప్రాపది, పాపమూలకు

ద్దాలముగాదె మా యెడల, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

057సవరించు

వలదు పరాకు భక్తజనవత్సల, నీ చరితంబు వమ్ముగా

వలదు పరాకు, నీ బిరుదు వజ్రమువంటిది, గావకూరకే

వలదు పరాకు, నా దురిత వార్ధికి దెప్పవుగా, మనంబులో

దలతుమె, కా నిరంతము దాశరథీ కరునాపయోనిధీ.


భావం:

058సవరించు

తప్పులెఱుంగ లేక దురితంబులు సేసితినంటి నీవుమా

యప్పవుగావు మంటి నికనన్యులకున్ నుదురంటనంటినీ

కొప్పిదమైన దాసజను లొప్పిన బంటుకు బటవంటి నా

తప్పుల కెల్ల నీవెగతి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:


059సవరించు

ఇతడు దురాత్ముడంచు జనులెన్నఁగ నాఱడిఁగొంటి, నేనెపో

పతితుఁడ నంటిపో, పతిత పావనమూర్తివి నీవుగల్గ, నే

నితరుల వేఁడనంటి, నిహమిచ్చిననిమ్ము పరంబొసంగుమీ,

యతులిత రామనామ మధురాక్షరపాళి నిరంతరంబు హృ

ద్గతమని నమ్మికొల్చెదను, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

060సవరించు

అంచితమైననీదు కరుణామృతసారము నాదుపైని బ్రో

క్షించిన జాలు; దాన నిర సించెదనాదురితంబు లెల్లదూ

లించెద వైరివర్గ మెడలించెద గోర్కుల నీదుబంటనై

దంచెద, గాలకింకరుల దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

061సవరించు

జలనిధు లేడునొక్క మొగిఁ జక్కికి దెచ్చె శరంబు, ఱాతినిం

పలరఁగ జేసె నాతిగఁ బదాబ్జపరాగము, నీ చరిత్రముం

జలజభవాది నిర్జరులు సన్నుతి సేయఁగ లేరు గావునం

దలప నగణ్యమయ్య యిది దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

062సవరించు

కోతికిశక్యమా యసురకోటుల గెల్వను, గెల్చెబో నిజం

బాతనిమేన శీతకరుడౌట దవానలు డెట్టివింత? మా

సీతపతివ్రతా మహిమ, సేవకు భాగ్యము, మీ కటాక్షమున్

ధాతకు శక్యమా పొగడ? దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

రాక్షసులను గెలవటం కోతికి(హనుమంతునికి) సాధ్యమా? అగ్నిదేవుడు హనుమ వంటికి చల్లదనం చేకూర్చుట ఎంత వింత? యిది అంతయు పతివ్రత అయిన సీతమ్మ తల్లిని సేవించి హనుమ పొందిన కటాక్ష భాగ్యము వలన సాధ్యమైనది, అట్టి సీతమ్మను పొగడ బ్రహ్మకు కూడా శక్యము కాదయ్య ఓ కరుణ అనె నీటితో నిండిన సముద్రమంతటి వాడా, దశరధుని కుమారుడా (ఓ రామా).

063సవరించు

భూపలలామరామ, రఘుపుంగవరామ, త్రిలోక రాజ్య సం

స్ధాపనరామ, మోక్షఫలదాయక రామ, మదీయ పాపముల్

పాపగదయ్యరామ, నిను బ్రస్తుతి చేసెదనయ్యరామ, సీ

తాపతిరామ భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

064సవరించు

నీ సహజత్వంబు సాత్వికము, నీవిడిపట్టు సుధాపయోధి, ప

ద్మాసనుడాత్మజుండు, గమలాలయ నీ ప్రియురాలు, నీకు సిం

హాసనమిద్ధరిత్రి; గొడుగాకసమక్షులు చంద్రభాస్కరుల్,

నీ సుమతల్పమాదిఫణి, నీవె సమస్తము, గొల్చునట్టి నీ

దాసుల భాగ్యమెట్టిదయ, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

065సవరించు

చరణము సోకినట్టి శిలజవ్వనిరూపగు టొక్కవింత, సు

స్ధిరముగ నీటిపై గిరులు దేలిన దొక్కటి వింతగాని మీ

స్మరణ దనర్చుమానవులు సద్గతి జెందిన దెంతవింత? యీ

ధరను ధరాత్మజారమణ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం: నీ పాద స్పర్శ మాత్రమున శిల స్త్రీ రూపు దాల్చి అహల్య అయినది. శిలా పర్వతములు సముద్రముపై స్టిరముగ తేలినవె. ఇట్టి వింతలు జరుగగా నీ స్మరణ చేయు భక్తులు మోక్ష్మము పొందట వింత ఏమియుగాదు.

066సవరించు

దైవము తల్లిదండ్రి, తగుదాత గురుండు సఖుండు, నిన్నెకా

భావన చేయుచున్నతఱి, పాపములెల్ల మనోవికార దు

ర్భావితు చేయుచున్నవి, కృపామతివై నను గావుమీ, జగ

త్పావనమూర్తి! భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

067సవరించు

వాసవ రాజ్యభోగ సుఖవార్ధినిదేలు ప్రభుత్వమబ్బినా

యాసకుమేరలేదు, కనకాద్రిసమాన ధనంబు గూర్చినంఁ

గాసును వెంటరాదు, కని కానక చేసిన పుణ్యపాపముల్

వీసరబోవనీవు, పదివేలకుఁ జాలు, భవంబునొల్ల, నీ

దాసునిగాగ నేలుకొను, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

068సవరించు

సూరిజనుల్, దయాపరులు, సూనృతవాదులలుబ్ధమానవుల్,

వీరపతివ్రతాంగనలు, విప్రులు, గోవులు, వేదముల్, మహీ

భారముదాల్పగా, జనులు పావనమైన పరోపకార స

త్కార మెఱుంగలేరకట! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం:

069సవరించు

వారిచరావతారమున వారిధిలో జొఱబాఱి, క్రోధ వి

స్తారగుడైన యా నిగమతస్కరవీరనిశాచరేంద్రునిం

జేరి వధించి, వేదముల చిక్కెడలించి, విరించికిన్ మహో

దారతనిచ్చితీవెగద దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

070సవరించు

కరమనురక్తి, మందరము గవ్వముగా, నహిరాజుద్రాడుగా

దొరకొని, దేవదానవులు దుగ్ధపయోధి మథించుచున్నచో,

ధరణిచలింప, లోకములు తల్లడమందగ, గూర్మమై ధరా

ధరము ధరించితీవెకద! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

071సవరించు

ధారుణి జాపజుట్టిన విధంబునగైకొని హేమనేత్రుడ

వ్వారిధిలోనదాగినను వానివధించి వరాహమూర్తివై

ధారుణిదొంటికై వడిని దక్షిణశృంగమునన్ ధరించి వి

స్తార మొనర్చితీవే కద దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

072సవరించు

పెటపెట నుక్కు కంబమున భీకరదంత నఖాంతర ప్రభా

పటలము గప్ప నుప్పతిలి భండనవీధి నృసింహ భీకర

స్ఫుటపటు శక్తి హేమకశిపున్ విదళించి సురారిపట్టి నం

తట గృప జూచి తీవెకద దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

073సవరించు

పదయుగళంబు భూ గగన భాగములన్ వెసనూని, విక్రమా

స్పదుడగు నబ్బలీంద్రు నొకపాదమునందలక్రిందనొత్తి, మే

లొదవ, జగత్త్రయంబు బురుహూతునకియ్య వటుండవైన, చి

త్సదమలమూర్తి వీవెకద! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

074సవరించు

ఇరువదియొక్కమాఱు ధరణీశులనెల్ల వధించి, తత్కళే

బర రుధిర ప్రవాహమున బైతృకతర్పణ మొప్పజేసి, భూ

సురవర కోటికిన్ ముదము సొప్పడ, భార్గవరామమూర్తివై

ధరణి నొసంగి తీవెకద! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

075సవరించు

దురమున దాటకందునిమి, ధూర్జటి విల్ దునుమాడి, సీతనుం

బరిణయమంది, తండ్రిపనుపన్ ఘనకాననభూమికేగి, దు

స్తరపటు చండకాండకులిశాహతి రావణకుంభకర్ణ భూ

ధరముల గూల్చితీవెకద! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

076సవరించు

అనుపమ యాదవాన్వయ సుధాబ్ధి సుధానిధి, కృష్ణమూర్తి నీ

కనుజుడుగా జనించి, కుజనావళి నెల్ల నడంచి, రోహిణీ

తనయుడనంగ, బాహుబల దర్పమునన్, బలరామమూర్తివై

తనరిన వేల్ప వీవెకద! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

077సవరించు

సురలు నుతింపగా ద్రిపుర సుందరులన్ వరియింప బుద్ధ రూ

పరయగ దాల్చితీవు త్రిపురాసురకోటి దహించునప్పుడా

హరునకు దోడుగా వర శరాసన బాణ ముఖోగ్రసాధనో

త్కర మొనరించితీవుకద దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

078సవరించు

సంకరదుర్గమై, దురిత సంకులమైన జగంబుజూచి, స

ర్వంకషలీల, నుత్తమ తురంగమునెక్కి, కరాసిబూని, వీ

రాంక విలాసమొప్ప, గలికాకృతి, సజ్జనకోటికి నిరా

తంక మొనర్చితీవుకద! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

079సవరించు

మనమున నూహాపోహణలు మర్వకమున్నె, కఫాది రోగముల్

దనువుననంటి మేనిబిగి దప్పకమున్నె, నరుండు మోక్ష సా

ధన మొనరింపఁగావలయుఁ, దత్త్వవిచారము మానియుండుట

ల్తనువునకున్ విరోధమది, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:"దశరథరామా! మనస్సునకు ఆలోచించే శక్తి నశించడానికి పూర్వమే, శ్లేష్మ కఫాది వ్యాధులు దేహములో వ్యాపించి దాని బలమును హరించడానికి ముందే, మనుష్యుడు పరమాత్మను గురించి విచారము చేసి, మోక్షసాధనకు తగిన ఉపాయములను అన్వేషించవలెను. తర్వాత ఇటువంటి ప్రయత్నం చేయుట సాధ్యం కాదు" అంటున్నాడు రామదాసు.

080సవరించు

ముదమున కాటపట్టు, భవమోహమద్వదిరదాంకుశంబు, సం

పదల కొటారు, కోరికల పంట, పరంబున కాది, వైరుల

న్నదన జయించుత్రోవ, విపదబ్ధికి నావ గదా, సదా భవ

త్సదమల నామసంస్మరణ! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

081సవరించు

దురిత లతానుసార భయ దుఃఖ కదంబము రామనామభీ

కరతర హేతిచేఁ దెగి కకావికలై చనకుండ నేర్చునే

దరికొని మండుచుండు శిఖ దార్కొనినన్ శలబాది కీట కో

త్కరము విలీనమై చనవె దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

082సవరించు

హరిపదభక్తినింద్రియజ యాన్వితుడుత్తముఁడింద్రిమంబులన్

మరుగక నిల్పనూదినను మధ్యముఁడింద్రియపారశ్యుడై

పరగినచో నికృష్టుడని పల్కగ దుర్మతినైన నన్ను నా

దరమున నెట్లుకాచెదవొ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:


083సవరించు

వనకరి చిక్కె మైనసకు, వాచవికింజెడిపోయె మీను, తా

వినికికిఁజిక్కెఁజిల్వ, గనువేఁదుఱుఁ జెందెను లేళ్ళు, తావిలో

మనికి నశించెఁ దేటి, తరమా యిరుమూఁటిని గెల్వ, నైదు సా

ధనముల నీవె కావదగు! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

084సవరించు

కరములుమీకుమ్రొక్కులిడ కన్నులు మిమ్మునె చూడ జిహ్వ మీ

స్మరణదనర్పవీనులుభ వత్కథలన్ వినుచుండనాస మీ

యఱుతును బెట్టుపూసరుల కాసగొనం బరమార్థ సాధనో

త్కరమిది చేయవేకృపను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:


085సవరించు

చిరతరభక్తిన్, ఒక్క తులసీదళమర్పణ సేయువాడు, ఖే

చర గరుడోరగ ప్రముఖ సంఘములో వెలుగన్, సదా భవత్

స్ఫురదరవింద పాదముల పూజలొనర్చిన వారికెల్ల, త

త్పరమరచేతి ధాత్రిగద! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం:

086సవరించు

భానుడు తూర్పునందు గనుపట్టినఁ బావక చంద్రతేజముల్

హీనత జెందినట్లు, జగదేక విరాజితమైన, నీ పద

ధ్యానము సేయుచున్నఁ బరదైవమరీచులడంగకుండునే,

దానవ గర్వనిర్దళన! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

087సవరించు

నీమహనీయతత్త్వ రస నిర్ణయ బోధ కథామృతాబ్ధిలో

దామును గ్రుంకులాడక వృథా తను కష్టము జెంది మానవుం

డీ మహిలోక తీర్థముల నెల్ల మునింగిన దుర్వికార హృ

త్తామసపంకముల్ విడునె దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

088సవరించు

కాంచన వస్తుసంకలిత కల్మషమగ్నిపుటంబువెట్టి వా

రించినరీతి, ఆత్మనిగిడించిన దుష్కర దుర్మలత్రయం

బంచిత భక్తియోగ దహనార్చిఁ దగుల్పక పాయునే, కన

త్కాంచనకుండలాభరణ! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

089సవరించు

నీసతి పెక్కు గల్ములిడనేర్పిరి, లోక మకల్మషంబుగా

నీసుత సేయు పావనము నిర్మిత కార్యధురీణ దక్షుడై

నీసుతుడిచ్చు నాయువులు నిన్న భుజించినఁ గల్గకుండునే

దాసులకీప్సి తార్థములు దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

090సవరించు

వారిజపత్రమందిడిన వారి విధంబున, వర్తనీయ మం

దారయ రొంపిలోన దనువంటని కుమ్మరిపుర్వురీతి, సం

సారమునన్ మెలంగుచు విచారగుడై పరమొందుగాదె, స

త్కారమెఱింగి మానవుడు! దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

091సవరించు

ఎక్కడ తల్లిదండ్రి, సుతులెక్కడివారు, కళత్ర బాంధవం

బెక్కడ, జీవుఁడెట్టి తనువెత్తిన, పుట్టుచుఁ బోవుచున్న వా

డొక్కడె, పాపపుణ్య ఫలమొందిన నొక్కడె, కానరాడు వే

ఱొక్కడు వెంటనంటి, భవమొల్లనయా, కృపజూడవయ్య, నీ

టక్కరి మాయలందిడక, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

092సవరించు

దొరసినకాయముల్ముదిమి తోచినఁజూచి, ప్రభుత్వముల్సిరు

ల్మెఱపులుగాగజూచి, మఱి మేదినిలో తమతోడివారు ముం

దరుగుటజూచిచూచి, తెగు నాయువెఱుంగక, మోహపాశము

ల్దరుగని వారికేమిగతి? దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

093సవరించు

సిరిగలనాఁడు మైమఱచి, చిక్కిననాఁడుదలంచి, పుణ్యముల్

పొరిఁబొరి చేయనైతినని పొక్కినఁ గల్గునె, గాలిచిచ్చుపైఁ

గెరలిన వేళఁ, దప్పికొని కీడ్పడు వేళ, జలంబు గోరి త

త్తరమునఁ ద్రవ్వినం గలదె, దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

094సవరించు

జీవనమింకఁ బంకమున జిక్కిన మీను చలింపకెంతయున్

దావున నిల్చి జీవనమె దద్దయుఁ గోరువిధంబు చొప్పడం

దావలమైనఁగాని గుఱి తప్పనివాఁడు తరించువాఁడయా

తావకభక్తి యోగమున దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

095సవరించు

సరసునిమానసంబు సరసజ్ఞుడెరుంగును ముష్కరాధముం

డెఱిఁగి గ్రహించువాడె కొల నేకనివాసము గాగ దర్దురం

బరయఁగ నేర్చునెట్లు వికచాబ్జ మరందరసైక సౌరభో

త్కరముమిళింద మొందుక్రియ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:సరసుని మనసును సరసజ్ఞుదె తెలుసుకొగలదు

096సవరించు

నోఁచినతల్లిదండ్రికిఁ దనూభవుఁడొక్కడెచాలు మేటిచే

చాఁచనివాడు వేఱొకఁడు చాచిన లేదన కిచ్చువాఁడునో

రాఁచినిజంబకాని పలు కాడనివాఁడు రణంబులోన మేన్

దాచనివాఁడు భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

097సవరించు

శ్రీయుతజానకీరమణ చిన్మయరూప రమేశరామ నా

రాయణ పాహిపాహియని బ్రస్తుతిఁ జేసితి నా మనంబునం

బాయక కిల్బిషవ్రజ విపాటనమందఁగ జేసి సత్కళా

దాయి ఫలంబు నాకియవె దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

098సవరించు

ఎంతటిపుణ్యమో శబరి యెంగిలిగొంటివి వింతగాదె నీ

మంతన మెట్టిదో యుడుత మైనిక రాగ్ర నఖాంకురంబులన్

సంతసమందఁ జేసితివి సత్కులజన్మము లేమి లెక్క వే

దాంతముగాదె నీ మహిమ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

099సవరించు

బొంకనివాఁడెయోగ్యుడరి బృందము లెత్తిన చోటజివ్వకుం

జంకనివాఁడెజోదు రభసంబున నర్థి కరంబుసాఁచినం

గొంకనివాఁడెదాత మిముఁ గొల్చిభజించిన వాఁడె పోనిరా

తంక మనస్కుఁ డెన్న గను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

100సవరించు

భ్రమరముగీటకంబుఁ గొని పాల్పడి ఝాంకరణో కారియై

భ్రమరముగానొనర్చునని పల్కుటఁ జేసి భవాది దుఃఖసం

తమసమెడల్చి భక్తిసహి తంబుగ జీవుని విశ్వరూప త

త్త్వమునధరించు టేమరుదు దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

101సవరించు

తరువులు పూచికాయలగు దక్కుసుమంబులు పూజగాభవ

చ్చరణము సోకిదాసులకు సారములో ధనధాన్యరాశులై

కరిభట ఘోటకాంబర నకాయములై విరజా సము

త్తరణ మొనర్చుజిత్రమిది దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం:

102సవరించు

పట్టితిభట్టరార్యగురు పాదములిమ్మెయినూర్ధ్వ పుండ్రముల్

వెట్టితిమంత్రరాజ మొడి బెట్టితి నయ్యమకింక రాలికిం

గట్టితిబొమ్మమీచరణ కంజలందుఁ దలంపుపెట్టి బో

దట్టితిఁ బాపపుంజముల దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.


భావం:

103సవరించు

అల్లన లింగమంత్రి సుతుడత్రిజ గోత్రజుడాదిశాఖ కం

చెర్ల కులోద్బవుండనప్రసిద్ధుడనై భవదంకితంబుగా

నెల్లకవుల్ నుతింప రచియించితి గోపకవీంద్రుడన్ జగ

ద్వల్లభ నీకు దాసుడను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!


భావం:


వనరులుసవరించు


శతకములు
శ్రీ కాళహస్తీశ్వర శతకము | వేమన శతకము | సుమతీ శతకము | దాశరథీ శతకము | భాస్కర శతకము | భర్తృహరి శతకములు | నారాయణ శతకము | కృష్ణ శతకము | ఆంధ్ర నాయక శతకము | నరసింహ శతకము | రామలింగేశ శతకము | వృషాధిప శతకము | మారుతి శతకము | దేవకీనందన శతకము | గువ్వలచెన్న శతకము | కుమార శతకము | కుమారీ శతకము | వేంకటేశ శతకము | సూర్య శతకము | సర్వేశ్వర శతకము | శ్రీ (అలమేలుమంగా) వేంకటేశ్వర శతకము | ధూర్తమానవా శతకము | కుప్పుసామి శతకము | కామేశ్వరీ శతకము
 

This work was published before January 1, 1925, and is in the public domain worldwide because the author died at least 100 years ago.